Zawór BPV w DAF XF 106 (Euro 6): objawy, błędy AdBlue, wymiana

Zawór BPV w DAF XF 106 z silnikiem PACCAR MX-13 to przepustnica w układzie wydechowym za turbosprężarką, która przymyka wylot spalin, żeby szybciej nagrzać i utrzymać w temperaturze układ oczyszczania spalin. Gdy się zatnie albo padnie jego siłownik, pojazd zgłasza błędy układu oczyszczania spalin i AdBlue, ogranicza moment i pali więcej, choć z samym płynem AdBlue nic się nie dzieje. Zanim kupisz czujnik NOx albo dozownik, odczytaj kody błędów i sprawdź ruch zaworu. Niżej opisujemy, jak odróżnić BPV od reszty układu, kiedy wystarczy siłownik, a kiedy cały zawór, i co mamy z demontażu.

Co robi zawór BPV i dlaczego jego usterka wygląda jak problem z AdBlue

Silnik Euro 6 przy małym obciążeniu, na postoju z włączonym silnikiem albo w mieście, daje spaliny za chłodne dla katalizatora SCR i filtra DPF. Sterownik silnika przymyka wtedy zawór BPV (back pressure valve, zawór przeciwciśnienia). Rośnie ciśnienie za turbiną, silnik pracuje ciężej, spaliny są gorętsze i układ oczyszczania trzyma temperaturę roboczą. Zawór pracuje też podczas regeneracji DPF i przy rozgrzewaniu zimnego silnika.

Kiedy zawór przestaje działać, sterownik nie jest w stanie podnieść temperatury spalin. Katalizator SCR nie osiąga temperatury, przy której rozkłada tlenki azotu, czujniki NOx pokazują za słabą redukcję, a pojazd zgłasza błąd układu oczyszczania spalin. Kierowca widzi lampkę AdBlue albo lampkę emisji, czasem komunikat o ograniczeniu momentu. Stąd zamieszanie: objaw wskazuje na AdBlue, a przyczyna siedzi przy turbosprężarce.

Objawy i kody błędów: jak odróżnić BPV od czujnika NOx i dozownika

Przy zaworze BPV najczęściej widzimy:

• lampkę układu oczyszczania spalin albo AdBlue mimo pełnego zbiornika i dobrego płynu
• ograniczenie momentu obrotowego po pewnym czasie od pojawienia się błędu
• wyższe spalanie i słabsze przyspieszenie, jeśli zawór zaciął się w pozycji przymkniętej
• gwizd albo syczenie spod kabiny przy pracy silnika, gdy uszczelnienie wału zaworu przepuszcza spaliny
• częste albo nieudane regeneracje DPF, bo układ nie dochodzi do temperatury
• zimą dłuższe nagrzewanie silnika na postoju

Kody błędów odczytaj testerem. DAVIE pokaże je z pełnym opisem, ale do pierwszego rozpoznania wystarczy tester, który czyta sterownik silnika w DAF-ie. Kod opisany jako błąd położenia siłownika BPV, błąd zakresu zaworu przeciwciśnienia albo ciśnienie spalin niezgodne z oczekiwanym wskazuje na zawór. Kod o niskiej skuteczności konwersji NOx albo o różnicy wskazań między czujnikami NOx wskazuje na dalszą część układu, ale pojawia się także przy uszkodzonym BPV, bo układ nie osiąga temperatury. Dlatego czytaj wszystkie kody razem i patrz, który pojawił się pierwszy.

Prosty test bez testera: przy wyłączonym silniku i zimnym wydechu poproś kogoś o włączenie zapłonu i obserwuj dźwignię siłownika przy zaworze. Jeśli siłownik wykonuje ruch kontrolny, a dźwignia rusza z wyraźnym oporem albo zgrzytem, zawór jest zapieczony; brak ruchu nie przesądza sprawy, wtedy potrzebny jest tester.

Czujnik NOx podejrzewaj, gdy kody mówią tylko o nim, temperatura układu wychodzi prawidłowo, a zawór rusza się swobodnie. Dozownik AdBlue podejrzewaj, gdy wokół wtryskiwacza w rurze wydechowej narastają kryształy albo tester pokazuje błąd dozowania. Każdy z tych elementów ma inną cenę i inny czas wymiany, więc kolejność sprawdzania ma znaczenie.

Zawór zacięty czy siłownik: co sprawdzić przed zakupem

Zawór BPV składa się z korpusu z przepustnicą osadzonego w rurze wydechowej oraz siłownika elektrycznego z przekładnią, połączonego dźwignią. Psują się trzy rzeczy. Sadza i nagar blokują wał przepustnicy, aż siłownik nie daje rady albo zrywa przekładnię. Siłownik zużywa się sam, najczęściej przekładnia i potencjometr położenia, wtedy zawór chodzi luźno, ale sterownik dostaje złe informacje. Uszczelnienie wału przepuszcza, czego nie da się naprawić bez wymiany korpusu.

Odkręć dźwignię od siłownika i poruszaj przepustnicą ręką. Jeśli chodzi lekko w całym zakresie, a błąd dotyczy położenia, winny jest siłownik. Jeśli chodzi ciężko albo stoi, czyszczenie czasem pomaga na kilka tygodni, ale wał z wyrobionymi tulejami wraca z tym samym błędem. Wtedy wymień cały zawór.

Nowy, zamiennik czy z demontażu: co ma sens przy BPV

Nowy zawór z ASO daje pewność dopasowania do rocznika i wersji silnika, kosztem najwyższej ceny. Zamienniki są dostępne i różnią się jakością siłownika; przy zamienniku sprawdź, czy ma potencjometr położenia zgodny z oryginałem, bo bez tego sterownik zgłosi błąd. Zawór z demontażu ma sens, gdy pochodzi z tej samej wersji silnika, a przepustnica chodzi lekko. U nas na placu zawory BPV zdejmujemy z XF 106 z silnikiem MX-13. W ogłoszeniu podajemy numer zaworu.

Zaworu BPV nie szukaj w XF 105. W silniku PACCAR MX Euro 5 w tym miejscu pracuje klapa hamulca wydechowego z siłownikiem pneumatycznym; to inna część o innym numerze. O tym, co między generacjami pasuje zamiennie, piszemy w artykule DAF XF 105 czy XF 106: które części pasują zamiennie. Numer katalogowy ze starego zaworu albo VIN pozwala sprawdzić, czy egzemplarz z demontażu pasuje do Twojego rocznika, bo w XF 106 zawór występował w kilku wersjach.

Co wymienić przy okazji montażu

Uszczelki i opaski połączeń rury wydechowej przy zaworze bierz nowe, bo stare pękają przy demontażu. Śruby mocujące siłownik i zawór z reguły są przepalone, miej komplet. Jeśli zawór był zacięty długo, sprawdź stan DPF i katalizatora; nieudane regeneracje zostawiają filtr pełny sadzy i po wymianie zaworu trzeba czasem wymusić regenerację testerem. Zajrzyj też do turbosprężarki VTG, bo pracowała z podniesionym ciśnieniem za turbiną. O jej objawach piszemy w artykule o turbosprężarce VTG w DAF XF 106. Po montażu skasuj kody i przejedź się, obserwując, czy temperatura układu rośnie na postoju.

Kiedy zawór BPV wymienisz sam, a kiedy jechać do ASO DAF albo warsztatu z testerem DAF

Wymianę siłownika albo całego zaworu zrobisz sam, jeśli masz kanał, tester do skasowania błędów i wymuszenia regeneracji oraz czas na przepalone śruby. Do ASO DAF albo warsztatu z testerem DAF jedź, gdy po wymianie zaworu błąd wraca, bo wtedy trzeba sprawdzić czujniki ciśnienia i temperatury spalin oraz kalibrację, a także gdy pojazd jest już w ograniczeniu momentu i musisz tego dnia wrócić na trasę. Kasowanie błędów bez usunięcia przyczyny skraca czas do kolejnego ograniczenia momentu.

Części, które zwykle idą do wymiany przy tej usterce

• Zawór BPV kompletny z siłownikiem, z XF 106 z silnikiem MX-13, w kategorii silnik
• Siłownik zaworu BPV z demontażu, dobierany po numerze, w kategorii silnik
• Czujnik NOx przed i za katalizatorem, gdy kody wskazują na czujnik, w kategorii pozostałe części
• Czujniki ciśnienia i temperatury spalin z demontażu, w kategorii silnik
• Dozownik AdBlue z demontażu, w kategorii układ wydechowy
• Uszczelki, opaski i śruby kupuj nowe.

Masz kod błędu? Podaj go razem z VIN, pomożemy ustalić, czy to BPV, zanim kupisz: Tomasz, 733 030 863, pn–pt 8:00–17:00, sob 8:00–14:00, albo [formularz na dole strony](#formularz). Części do silnika MX-13 z demontażu znajdziesz w kategorii silnik na otomoto, a przegląd wszystkich kategorii na stronie części DAF XF 105 i XF 106.

Podobne poradniki